प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर–१, धनुषामा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का उम्मेदवारका रूपमा उभिएका मातृका प्रसाद यादव मधेशको संघर्ष, सामाजिक न्याय र समावेशीताको आन्दोलनसँग प्रत्यक्ष जोडिएका अनुभवी नेता हुन् ।
६७ वर्षीय यादवको राजनीतिक जीवन व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा भन्दा बढी सामाजिक असमानता र उपेक्षाविरुद्धको लामो संघर्षको प्रतिबिम्बका रूपमा चिनिन्छ।
बिक्रम संवत २०१५ साल कार्तिक १ गते धनुषा जिल्लाको मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मिएका यादवका पिता अयोधी यादव र पत्नी प्रमिला देवी यादव हुन्। ग्रामीण परिवेशमा हुर्केका उनले प्रारम्भिक जीवनमै सामाजिक विभेद, गरिबी र अवसरको असमानताको कठोर यथार्थ अनुभव गरे। शिक्षाशास्त्रमा स्नातक गरेका यादव युवावस्थादेखि नै सामाजिक सक्रियता र न्यायको आन्दोलनतर्फ आकर्षित भए।
उनी दुई दशकभन्दा बढी समय भूमिगत राजनीतिक गतिविधिमा सक्रिय रहे। यस क्रममा उनले पटक–पटक बन्दी जीवन समेत व्यतीत गरे। उनको राजनीतिक यात्रा तत्कालीन संरचनागत अन्यायविरुद्धको प्रतिरोध र मधेशी समुदायको पहिचान तथा अधिकारका लागि गरिएको निरन्तर संघर्षबाट निर्मित भएको हो।

आन्दोलनदेखि नीति निर्माणसम्म

यादवको राजनीतिक परिपक्वता नेपालको ऐतिहासिक राजनीतिक परिवर्तनसँग गाँसिएको छ। सशस्त्र द्वन्द्व, जनआन्दोलन र संविधान निर्माणका महत्वपूर्ण चरणहरूमा उनले सक्रिय भूमिका निर्वाह गरे। विशेषगरी २०६३ सालको जनआन्दोलन र २०६४–२०६५ को मधेश आन्दोलनका क्रममा उनले मधेशी समुदायको पहिचान, समानुपातिक प्रतिनिधित्व र सम्मानका सवाललाई राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा ल्याउन महत्वपूर्ण योगदान दिए।
तत्कालिन नेकपा माओवादीको मधेश राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चामा सहायक संयोजकको जिम्मेवारीमा रहँदा उनले मधेशका अधिकार र समावेशीताका मुद्दाहरूलाई सशक्त रूपमा उठाए। यसले उनलाई स्थानीय सीमाभन्दा माथि उठाएर मधेशको आवाजका रूपमा स्थापित गरायो।

मन्त्रीका रूपमा विकास र समावेशीतामा जोड

राजनीतिक आन्दोलनबाट राष्ट्रिय नेतृत्वमा पुगेका यादवले विभिन्न महत्वपूर्ण मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका छन्। २०६५–२०६६ मा भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रीका रूपमा उनले भूमि अधिकार, सहकारी सशक्तीकरण र गरिबी न्यूनीकरणका कार्यक्रमहरू अघि बढाए।
त्यस्तै, २०७५–२०७६ मा उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री हुँदा उनले स्वदेशी उत्पादन प्रवद्र्धन, रोजगारी सिर्जना र आर्थिक विकेन्द्रीकरणमा जोड दिए। ‘मेड इन नेपाल’ अभियानमार्फत स्वदेशी उद्योगको प्रवद्र्धन र राष्ट्रिय अर्थतन्त्र सुदृढीकरणमा योगदान पु¥याउने प्रयास गरे।

मधेशको अधिकारका लागि निरन्तर आवाज

यादवको राजनीतिक पहिचान मधेशका मुद्दासँग गहिरोसँग जोडिएको छ। पहिचान, प्रतिनिधित्व, शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार र ऐतिहासिक रूपमा उपेक्षित समुदायका अधिकारका विषयमा उनले निरन्तर आवाज उठाउँदै आएका छन्। संसद, मन्त्री परिषद् र सार्वजनिक मञ्चहरूमा उनले समावेशीतामै राष्ट्रिय एकताको आधार रहेको धारणा राख्दै आएका छन्।
स्थानीय स्तरमा उनको सम्बन्ध किसान, मजदुर, युवा र सीमान्त समुदायसँग गहिरो रहेको छ। उनी जनताको बीचबाट उठेका नेता भएकाले स्थानीय समस्यालाई राष्ट्रिय नीतिमा रूपान्तरण गर्ने प्रतिनिधिका रूपमा चिनिन्छन्।

वामपन्थी दर्शन र समावेशी नेपालको दृष्टिकोण

वामपन्थी राजनीतिक दर्शनमा विश्वास राख्ने यादव सामाजिक न्याय, समान अवसर र समावेशीतामा आधारित संघीय नेपालको निर्माणका पक्षधर हुन्। उनको विचारमा संघीयता र लोकतन्त्र तब मात्र पूर्ण हुन्छ जब सबै समुदायले समान अधिकार र सम्मान प्राप्त गर्छन्।

उनले बारम्बार जोड दिँदै आएका छन् कि नेपालको समृद्धि उपेक्षित क्षेत्र र समुदायलाई समेटेर मात्र सम्भव हुन्छ।

धनुषा–१ मा उम्मेदवारी किन ?

हाल नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका वरिष्ठ नेता रहेका यादव प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर–१, धनुषाबाट उम्मेदवार बनेका छन्। लामो राजनीतिक अनुभव, आन्दोलनको पृष्ठभूमि र राष्ट्रिय स्तरको नेतृत्व क्षमता उनको उम्मेदवारीको प्रमुख आधारका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

मधेशको माटोबाट उठेर राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभाव स्थापित गरेका मातृका प्रसाद यादवको जीवनयात्रा संघर्ष, प्रतिबद्धता र समावेशी नेपालको निर्माणका लागि गरिएको निरन्तर प्रयासको कथा हो। उनका समर्थकहरूका अनुसार उनको उम्मेदवारी मधेशको आवाजलाई अझ सशक्त रूपमा संघीय संसदसम्म पु¥याउने माध्यम हुनेछ ।

यादवको राजनीतिक पहिचान जनस्तरसँगको निरन्तर सम्बन्धमा आधारित रहेको छ। किसान, युवा, मजदुर तथा स्थानीय समुदायसँग प्रत्यक्ष संवाद र संलग्नता उनको नेतृत्वको प्रमुख विशेषता मानिन्छ। स्थानीय मुद्दाहरूलाई राष्ट्रिय नीतिसँग जोड्ने प्रयासका कारण उनी मधेशमा लामो समयदेखि सक्रिय राजनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन्छन्।

हाल प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर–१, धनुषाबाट उम्मेदवार बनेका यादव आफ्नो राजनीतिक अनुभव, आन्दोलनको पृष्ठभूमि र नीति निर्माण तहमा संलग्नताको आधारमा चुनावी प्रतिस्पर्धामा अन्य उम्मेदवारभन्दा अब्बल मानिन्छन् ।

मधेशको ग्रामीण परिवेशबाट सुरु भएको उनको राजनीतिक यात्रा आन्दोलन, संसद र मन्त्रीपरिषदसम्म पुगेको छ। यसले उनलाई क्षेत्रीय मुद्दा र राष्ट्रिय नीतिबीच समन्वय गर्ने अनुभवी नेताका रूपमा देखिन्छ ।

उनको उम्मेदवारीलाई मधेशको सामाजिक, राजनीतिक र विकाससम्बन्धी मुद्दाहरूलाई संघीय संसदमा निरन्तर उठाउने प्रयासको निरन्तरताका रूपमा हेरिएको मतदाताहरुको भनाइ छ ।